बहिरा बाल माध्यमिक विद्यालयमा मेरा २५ वर्ष
समयले वर्षहरू गन्दै गयो, विद्यालयले सम्झनाहरू थप्दै गयो...
समय कति निर्दयी हुँदो रहेछ ! हामी सम्झनाहरू बटुल्दै जान्छौँ, समय भने वर्षहरू गन्दै जान्छ।
सायद त्यतिबेला मलाई थाहा थिएन—यो विद्यालयमा म केवल जागिर खान प्रवेश गर्दैछु कि आफ्नो जीवनको एउटा ठूलो हिस्सा यहीँ छोड्न प्रवेश गर्दैछु।
आज २५ वर्षपछि पछाडि फर्केर हेर्दा लाग्छ—त्यो दिन मैले विद्यालयमा पाइला मात्र टेकेको रहेनछु, मैले त आफ्नो जीवनको एउटा सुन्दर अध्यायमा प्रवेश गरेको रहेछु।
एउटा नियुक्तिबाट सुरु भएको यात्रा
२०५८ सालमा निम्न माध्यमिक तहको तृतीय श्रेणीमा अस्थायी शिक्षकका रूपमा सुरु भएको मेरो यात्रा २०६२ साल असार १ गते स्थायी नियुक्तिसँगै अझ जिम्मेवार बन्दै गयो।
विद्यालयले समयअनुसार मलाई विभिन्न जिम्मेवारीहरू दियो।शिक्षक लेखापालसम्म, कक्षाकोठादेखि प्रशासनसम्म, विद्यार्थीका कापीका अक्षरदेखि विद्यालयका हिसाबका अंकसम्म—मैले यस संस्थाका अनेकौँ पक्षसँग नजिकबाट साक्षात्कार गर्ने अवसर पाएँ।
शिक्षकको रूपमा मैले विद्यार्थीका आँखामा भविष्य खोजेँ। लेखापालको रूपमा संस्थाको आर्थिक अनुशासन बुझ्ने अवसर पाएँ। र अन्ततः २०७७ साल जेठ ३१ गतेदेखि प्रधानाध्यापकको जिम्मेवारी पाएपछि विद्यालयलाई अझ फराकिलो दृष्टिले हेर्ने अवसर प्राप्त भयो।
प्रधानाध्यापकको कुर्सी केवल एउटा पद होइन रहेछ। त्यो त अनेकौँ अपेक्षाको भार बोकेको जिम्मेवारी रहेछ।
कहिले विद्यार्थीको समस्या, कहिले अभिभावकको चिन्ता, कहिले शिक्षक–कर्मचारीको अपेक्षा, कहिले संस्थाको आवश्यकता—यी सबैलाई समेट्दै अघि बढ्नु आफैँमा एउटा परीक्षा रहेछ।
तर हरेक कठिन घडीमा मैले एउटा कुरा सम्झिएँ—
“यो मेरो व्यक्तिगत जिम्मेवारी मात्र होइन, मैले आफ्नो जीवनको २५ वर्ष दिएको संस्थाप्रतिको दायित्व हो।”
मौनताले सिकाएको जीवन
बहिरा बालबालिकासँग काम गर्ने अवसर मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो सिकाइमध्ये एक हो। उनीहरूको संसारमा शब्दको आवाज कम होला, तर भावनाको आवाज अत्यन्त गहिरो हुन्छ। उनीहरूका हातका संकेतहरूमा मैले भाषा भेटेँ। उनीहरूका आँखामा मैले कथा पढेँ। उनीहरूको मौनतामा मैले हजारौँ शब्द सुनेँ।
कहिलेकाहीँ सोच्दछु— साँच्चै बोल्ने हामी हौँ कि भावना व्यक्त गर्न सिकाउने उनीहरू?
उनीहरूले मलाई सिकाए— कसैलाई बुझ्न कान मात्र होइन, मन चाहिन्छ।
कसैको क्षमता देख्न आँखाले मात्र पुग्दैन, विश्वास चाहिन्छ।
र एउटा बालकको भविष्य बदल्न ठूलो कुरा होइन, कहिलेकाहीँ सानो हौसला नै पर्याप्त हुन्छ।
यी बालबालिकासँग बिताएका प्रत्येक क्षणले मलाई शिक्षकभन्दा पहिले एउटा मान्छे बन्न सिकायो।
आमा... तपाईंलाई सम्झेर
आज मेरो जीवनको २५ वर्षे यात्रालाई सम्झँदा सबैभन्दा पहिले मलाई कर्म गर्न अवसर दिनु हुने आमा स्व. वेला लामाको अनुहार आँखाअगाडि आउँछ। आमा—तपाईंले मलाई जन्म मात्र दिनुभएन, कर्म गर्न सिकाउनुभयो।संघर्षमा नआत्तिन, कठिनाइमा नझुक्न र आफ्नो कर्मप्रति इमानदार रहन सिकाउनुभयो। आज तपाईं भौतिक रूपमा मेरो साथमा हुनुहुन्न। तर मेरा प्रत्येक असल कर्ममा तपाईंको संस्कारको छाया छ।
सायद तपाईं मुस्कुराउनुहुन्थ्यो। सायद आँखाभरि आँसु लिएर मेरो टाउकोमा हात राख्नुहुन्थ्यो। आज त्यो हात मेरो शिरमा छैन। तर तपाईंको आशीर्वाद अझै मेरो साथमा छ।
आमा, तपाईं जहाँ हुनुहुन्छ—मेरो यो कर्मयात्राप्रति श्रद्धापूर्वक नमन।
गुरुआमा... तपाईंका पाठहरू अझै बाँकी छन्
मेरो व्यावसायिक जीवनमा प्रशासनिक अनुशासन र कर्तव्यबोधको पाठ सिकाउनुहुने स्व. बालकुमारी गुरुङप्रति पनि आज गहिरो श्रद्धा व्यक्त गर्दछु। उहाँले सिकाउनुभएको अनुशासन केवल कार्यालयको नियम थिएन।
त्यो त जीवन जिउने एउटा पद्धति थियो। समयको सम्मान, जिम्मेवारीप्रतिको निष्ठा, संस्थाप्रतिको इमानदारी र आफ्नो कर्तव्यप्रतिको सजगता—यी सबै उहाँबाट सिकेका अमूल्य पाठ हुन्। मानिसहरू संसारबाट बिदा हुन्छन्,
तर उनीहरूले सिकाएको असल संस्कार कहिल्यै मर्दैन। गुरुआमा, तपाईंका ती पाठहरू आज पनि मेरो कर्ममा कतै न कतै बोलिरहेका छन्।
तपाईंप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली।
अग्रजहरूलाई नमन
यात्रामा आफूभन्दा अगाडि हिँड्नेहरू नभए बाटो पहिल्याउन गाह्रो हुन्छ। मेरो २५ वर्षे यात्रामा मलाई बाटो देखाउने अग्रजहरूप्रति म सधैँ ऋणी रहनेछु। निवर्तमान प्रधानाध्यापक खगराज पाण्डेयज्यू तथा निवर्तमान प्रधानाध्यापक दिलमाया थापाज्यू प्रति हार्दिक सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु। उहाँहरूको अनुभव, व्यवहार, मार्गदर्शन र संस्थाप्रतिको समर्पणबाट मैले धेरै कुरा सिक्ने अवसर पाएँ।
त्यसैगरी, यस विद्यालयमा कुनै समय सँगै काम गर्नुभएका मेरा अग्रज तथा पूर्व शिक्षक कर्मचारीहरूसँग बितेका दिनहरू आज स्मृतिका पानामा सुरक्षित छन्।
समयले हामीलाई फरक–फरक बाटोमा पुर्यायो होला, तर सँगै बिताएका ती दिनहरूलाई समयले मेटाउन सकेको छैन।
वर्तमानप्रति कृतज्ञता
अतीत सम्झँदा मन भावुक हुन्छ, तर वर्तमानले मलाई अझ जिम्मेवार बनाउँछ। आज म विद्यालय व्यवस्थापन समिति परिवार, शिक्षक–अभिभावक संघ परिवार, मेरा सम्पूर्ण सहकर्मी शिक्षकहरू, विधालय नर्स, कर्मचारीहरू तथा विधालय संग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा जोडिनुभएका सम्पूर्ण व्यक्तित्वहरू प्रति हृदयदेखि नै आभार व्यक्त गर्दछु। साथै मलाई विधालयको शैक्षिक तथा भौतिक विकासका लागि प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रुपमा विशेष योगदान पुर्याउनु हुने शिक्षक कर्मचारी तथा विधालय नर्स प्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु।
मेरा हरेक सफलतामा तपाईंहरूको साथ छ।मेरा कमजोरीहरूमा तपाईंहरूको सुझाव छ।मेरा कठिन दिनहरूमा तपाईंहरूको सहयोग छ। त्यसैले, मेरो २५ वर्षको यात्रालाई मेरो मात्र यात्रा भन्नु अन्याय हुनेछ।
परिवारप्रति मौन धन्यवाद
विद्यालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने मानिस विद्यालयमा मात्र हुँदैन। उसको व्यस्तताको प्रभाव घरको ढोकासम्म पुग्छ।
समयको अभाव, जिम्मेवारीको चाप, विद्यालयका समस्या र कहिलेकाहीँ घरभन्दा विद्यालयलाई दिनुपरेको समय—यी सबैलाई मौन रूपमा स्वीकार गरेर साथ दिने मेरो परिवारप्रति पनि म हृदयदेखि आभारी छु।
मेरो अनुपस्थितिलाई सहेर, मेरो व्यस्ततालाई बुझेर, मेरो कर्मयात्रामा साथ दिने परिवार नभएको भए यो २५ वर्षको यात्रा यति सहज हुने थिएन।
त्यसैले मेरो सफलताको एउटा ठूलो हिस्सा मेरो परिवारको मौन त्याग र साथमा पनि समर्पित छ।
२५ वर्षपछि आफैँलाई सोध्दा...
आज २५ वर्ष पूरा भएको क्षणमा आफैँलाई सोध्छु—
के पाएँ?
के दिएँ?
अन्तिममा...
२५ वर्षअघि म यहाँ एउटा शिक्षक भएर आएको थिएँ।
विद्यालयको आँगनमा टेकिएका मेरा ती पहिलो पाइला आज पनि सम्झनामा छन्।कक्षाकोठाका ती दिनहरू अझै आँखामा छन्।विद्यार्थीका मुस्कानहरू अझै मनमा छन्।सहकर्मीहरूसँगका हाँसो र बहसहरू अझै कानमा गुञ्जिन्छन्।अग्रजका सुझावहरू अझै बाटो देखाइरहेका छन्।केही अनुहारहरू अब हामीबीच छैनन्।केही साथीहरू टाढा छन्।तर उनीहरूले छोडेका सम्झनाहरू भने अझै यहीँ छन्।समयले २५ वर्ष लिएर गयो,तर बदलामा मलाई एउटा यस्तो सम्पत्ति दिएर गयो,जसलाई न त पैसाले किन्न सकिन्छ, न त समयले खोस्न सक्छ—त्यो हो सम्झना र आत्मीयता।
आज म गर्वका साथ भन्न सक्छु—
“बहिरा बाल माध्यमिक विद्यालयमा बिताएका मेरा २५ वर्ष मेरो सेवाअवधि मात्र होइनन्; ती मेरा जीवनका सबैभन्दा सुन्दर, संघर्षपूर्ण, भावुक र अविस्मरणीय २५ वर्ष हुन्।”
र भविष्यका लागि मेरो एउटै अपेक्षा छ—
मलाई साथ दिनुहुने, हौसला दिनुहुने, गल्तीमा सच्याउनुहुने, सफलतामा खुसी हुनुहुने र दुःखमा साथ दिनुहुने सम्पूर्ण विद्यालय परिवार, शिक्षक–अभिभावक संघ, सहकर्मी शिक्षक तथा कर्मचारी, मेरा परिवारजन, शुभचिन्तक र मलाई माया गर्नुहुने सम्पूर्ण महानुभावहरूप्रति—
शब्दमा व्यक्त गर्न नसकिने गरी हृदयदेखि नै धन्यवाद।
आगामी यात्रामा पनि तपाईंहरूको साथ, सुझाव, माया र सहयोगको अपेक्षा गर्दछु।
२५ वर्ष पूरा भयो, तर कर्मको यात्रा अझै बाँकी छ।
समयले वर्षहरू गन्दै जाओस्, म भने कर्मका पाइलाहरू चालिरहूँ।
धन्यवाद।
